Bu yılki Ulusal Mesleki Eğitim Zirvesi 2025, Federal Konsey Üyesi Parmelin’in başkanlığında gerçekleşti.
İsviçre’de çıraklık sistemi, çalışan gençler için giderek daha zorlu bir hâle geliyor. Mesleki eğitimdeki stres, yetersiz rehberlik ve yüksek oranda sözleşme fesihleri, gençlerin eğitim sürecinde ciddi sıkıntılar yaşadığını gösteriyor.
Bu yılki Ulusal Mesleki Eğitim Zirvesi, Federal Konsey Üyesi Parmelin’in başkanlığında gerçekleşti. Ancak zirve, çırakların sorunlarına çözüm üretmek yerine daha çok işverenlerin taleplerine odaklandı. Çırakların ihtiyaç duyduğu destek ve iyileştirmeler hâlâ beklemede.
STRES ARTIYOR
Mesleki eğitim alan gençler (özellikle kadınlar) arasında, lise sonrası mesleki diplomaya ulaşma oranı düşüşte. Çırakların yarısından fazlası stres ve tükenmişlik yaşarken, her dört çıraktan biri eğitimini tamamlayamıyor. Günlük iş yükü, mesleki okul ve kurslar, boş zaman aktiviteleri arasında denge kurmak zorunda kalan gençler için durum giderek ağırlaşıyor. Ancak kantonal denetim otoritelerinin sağladığı destek ve kontroller yetersiz kalıyor. Birçok çırak, eğitim kalitesinin düşük olduğunu, rehberlik eksikliği ve yeterli takdir görmediklerini belirtiyor. Çıraklık yapılan işletmede yaşanan stres, psikolojik sorunların başlıca nedeni olarak gösteriliyor.
EĞİTİM KALİTESİ VE SAĞLIK
KORUMASINDA BOŞLUKLAR
Çırakları yönlendiren eğitmenler genellikle yeterli zamanı bulamıyor. Bu durum, erken terkler, tükenmişlik ve sürekli stresin artmasına yol açıyor. Ancak Ulusal Mesleki Eğitim Zirvesi, çırakların yükünü hafifletmek veya zorunlu kalite standartları getirmek için neredeyse hiçbir öneri sunmadı. Tabii işveren odaklı öneriler dışında!
Zirvede sunulan öneriler, çoğunlukla işletmelerin çırak eğitimi yapmasını teşvik etmeye ve idari süreçleri kolaylaştırmaya yönelik. Oysa gerçek sorunlar çözülmüyor: Eğitim ve çalışma koşulları iyileştirilmeli, gençlerin sağlığı korunmalı ve yeterli dinlenme süreleri sağlanmalı.
İsviçre Sendikalar Birliği (USS/SGB), çalışanların endişelerinin göz ardı edilmesine tepki gösteriyor. Çırakların stres ve eğitim kalitesiyle ilgili eleştirileri, geliştirilmesi gereken somut önlemler yerine itibar zedeleyici olarak değerlendirilmiş durumda. Sendika, gençlerin sesini duyurmayan bir iş birliğinin sorumluluklarını yerine getirmediğini vurguluyor.
ÇIRAKLIK EĞİTİMİNE SOMUT ÖNLEMLER ŞART
USS/SGB, İsviçre’deki çift yönlü mesleki eğitimi destekliyor ancak çıraklık ciddi bir krizden geçiyor. Sendika, gençler için şu önlemlerin acilen uygulanmasını talep ediyor:
Ek tatil süreleri ve dinlenme hakkı: Çırakların okul öğrencilerinden daha az dinlenme süresi var; tatil sürelerinin sekiz haftaya çıkarılması gerekiyor. Eğitim kalitesine yatırım: İşletmelerin mali durumu, çırakların rehberliği ve çalışma koşullarını iyileştirmeye yeterli. Kalite güvencesi: Denetimlerin artırılması, zorunlu standartların uygulanması ve eğitmenlere yeterli zaman sağlanması.
PATRONLAR ÇIRAKLARDAN KAZANIYOR
İsviçre Mesleki Eğitim Gözlemevi’nin beşinci maliyet-fayda araştırmasına göre, çırak eğitimi işletmeler için hâlâ kârlı. Araştırmaya göre, 2016/2017 eğitim yılına göre 2022/2023 yılında çırak başına ortalama net kazanç 3.000 franktan 4.500 frank’a yükseldi. AFP ve CFC çıraklıklarında toplam kazançlar da belirgin şekilde arttı.
Araştırma, gençlerin işletmelere değer kattığını, çoğunlukla ikinci yıldan itibaren yatırımların geri döndüğünü gösteriyor. Ancak gençlerin yarısından fazlası stres ve tükenmişlik yaşıyor, dört çıraktan biri eğitimi bırakıyor. Çırakların en önemli şikâyetleri uzun çalışma saatleri ve tatil eksikliği.
USS/SGB, çırakların işletmelerin kazancından pay alması gerektiğini vurguluyor: “Eğer işletmeler çıraklardan kazanıyorsa, onlara daha fazla tatil, kaliteli eğitim ve rehberlik sağlamalı. Artık gençlerin iyiliği için harekete geçme zamanı.” (Arkadaş)