YaşarAtan- ENDRE ADY’DEN YANIK DİZELER

atanyasar@yahoo.de
Bu yazımızın konuğu, ünlü Macar ozanı Endre Ady’ nin kısaca özyaşamı:

Dünya edebiyatının da büyük ozanlarından sayılan Macar ozanı Endre Ady, 1877-1919 yılları arasında yaşadı. Hukuk eğitimini bitirir bitirmez de, gazeteciliğe başladı. Sevgilisi Adel, onun yazarlık ve ozanlık sürecinde en yakın yoldaşı oldu ve Leda adıyla ölümsüzleşti. Ady; ilk başlarda Fransız sembolist akımının etkisinde kaldı.

Fransa’daki ve 1905 yılında Rusya’daki toplumsal olaylar, onu coşkulu bir duruş sergilemeye doğru yönlendirdi. Ve ülkesiyle ilgili çok çeşitli yazı ve şiirler
yazdı…
1914 yılında, I. Dünya Savaşı başlayınca Ady çok üzüldü.
Ady; kendisine karşıt olanların çok ağır eleştirilerine uğradı. Ne var ki kendine çok yakın bir ozan olarak algıladığı Endre Ady’yi, büyük bir sevgiyle bağrına basan Macar halkı, onun ölümüne çok ağladı…

Şiirleri okul kitaplarına girdi: Pek çok yere anıtları dikildi. Ve günümüzde de artık Macar halkı, onun hasımlarından birini bile anımsamıyordu…

oOo
GÖZLERİNE BAKIYORUM
Kırışmış avuçlarıma alıyorum,
Severekten ellerini usul usul.
Artık yaşlanmış gözlerimle,
Hep senin gözlerine bakıyorum.

Ebeden dededen kalan bu hep aynı koşu,
Çöktü çökecek topraklar üstünde…
O yüzden bir sığınak yok mu diyorum, yok
mu
Hani şu son demlerimde ve baş başa
seninle?

Usulca severekten ellerini,
Kırışık avuçlarıma alıyorum.
Gitgide yaşlanan gözlerimle,
Hep senin gözlerine bakıyorum

Acep kaç gün bırakırlar daha beni,
Seninle böyle baş başa, bilemem ki
Ama hep gözlerine bakıyorum gene de,
Böyle ellerini tutaraktan, hep ellerini…
(Çeviren: Yaşar Atan)

BİRAZCIK İYİLİK ADINA
Azıcık İyilik kalmışsa daha içimde benim,
Ağlayıp sızlanmadan Tanrım, hemen söyleyim:
Hükmü benden sonra da sürüp gitsin bu
iyiliğin!
Nice güzelliklerle yüklüydüm hani,
ilkgeldiğimde.
Çekip aldı ıellerimden tümünü senin
hoyrat dünyan.
Taktı can evime zincirden bir kelepçe.
Bana bir zamanlar bakar bakar da
sevinirdin.
Gene bırakma beni bundan böyle de
Tanrım,
Kirli ellerine, beni sevmeyen o adamların.
Gerçi çoktan çekip gitti Günah ve Zaman
Ve ben de alıp başımı giderken Tanrım,
Nolur, içimde biraz da İyi Şeyler kalsın…
( Çeviren: Yaşar Atan)

Ooo
Birkaç dize de bizden:
DÜNYA ŞAİRLERDEN SORULUR
Hadi oncasına kolaysa
Bir yıldız indirin gökyüzünden
Bu da çok zorsa hani
Bir ezgi dinleyelim bülbülünüzden
Oysa her gizem elindedir şairin
Yıldız da yağdırır isterse göklerden
Yada yaseminler saçar yollara
Mavi yeşil sarı her renkten
Boyar dünyamızı gönlünce
Hani oturmaya görsün bir masaya
Hemen yanına gelip kurulur
O yaramaz o hınzır şiir
Velhasıl dünya
Şairlerden sorulur.
(Yaşar Atan)