Sevim Akyürek- Robert Walser Heimwärts

walser

Seine Bieler Jahre (1913-1921)

„kimseye dilemezdim ben olmayı
ancak ben katlanabilirim kendime..
bu kadar bilmek, bu kadar görmek ve
hiçbir şey hakkında, hiçbir şey söylememek.’..

Robert Walser
Çeviri: Esen Tezel


 

Neues Museum Biel kapılarını bir kez daha dünyaca ünlü isviçreli yazar Robert Walser için açtı.1878 yılında Biel’de doğan sanatçı, Berlin’den memleketine dönüşünün yüzüncü yılı dolayısıyla açılan sergide Biel’de geçirdiği yılları konu edinilmiş. Sergi 26 Eylül 2013- 12. Ocak 2014 tarihine kadar devam edecek.

Sergi önce, sanatçının kısa bir yaşam biyografisini ve aile fotoğrafları ile tanıtılıyor. Babasının iflası ile başarılı olduğu okulunu yarım bırakmak zorunda kalan Robert Walser 1905 yılında sanatçı ağabeyisi Karl Walser’in yanına Berlin’e gider. Ağabeyisi de yazdığı kitapların kapak ve konu resimlerini çizer. Berlin’de Geschwister Tanner (1907), Der Gehülfe (1908), Jakob von Gunten (1909) kitabını yayınlar. Edebiyat çevrelerinde ilgi görür ve tanınır. Sergide Berlin’de basılmış kitapları, haftalık ve aylık dergilerden oluşan bir bölüm var. Basit yaşamı ve karekteri sanatkarlar arasında hor görülür. 1913 yılında doğup büyüdüğü topraklara dönmek üzere yola çıkar. Kendini memleketinde yeni kitaplar yazmak için moralli bulmaktadır. Ama annesi ve bir erkek kardeşinin ölümü O’nu sarsar. Yakında ölecek olan babası ve ablasında kalır. 1920 yılına kadar
Biel’in merkezinde bulunan Blaues Kreuz otelinin çatı katında kalır. Yazılarındaki umut dolu güçlü satırlara rağmen, aileden gelen kalıtsal şizofreni hastalığı O’nda karamsar bir ruh hali yaratmaktadır. Biel’ deki doğayı sevmektedir. Birgün göl kıyısında ise, bir süre sonra dağa, tarlalara çıkmayı, tek başına uzun yürüyüşler yapmayı sevmektedir. Birinci dünya savaşında altı defa askere alınan sanatçı Biel’deki politik yaşamdan uzak kalmamıştır. Sosyalizmi savunan, 1 Mayıslarda genel grevlerde işçilerin yanında olmaktan mutluluk duyduğunu da dergilerdeki yazılarında belirtir. Sergide bu dönemle ilgili fotoğraflar da var. Saat fabrikalarından kriz nedeni ile çıkartılan işçilerin genel greve yoğun olarak katılımı, demokrat partinin uzun yıllar seçimleri kazanması Biel’in o zamanlar adının ‚Kızıl Biel’ olarak tanınmasını sağlamış. Sergide sanatçının hikayelerini dinleme fırsatını
buluyorsunuz. Robert Walser’in fotoğrafları, kitapları, ağbisinin kitapları için yaptığı resimler sergiye zenginlik kazandırmış.

Artık sona yaklaşılmakta. Duvara asılı duran, Onu simgeleyen siyah fötr şapkası ve şemsiyesini görüyoruz. 1929 yılında rahatsızlığının artması nedeniyle Bern’deki Waldau kliniğine yatırılır. Artık orada unutuldumu gerçekten çokmu hastaydı bilinmez. Ömrünün kalan 27 yılını geçireceği Herisau, Appenzell kliniklerinde yatacaktır. Sergide çok geniş yer verilen Robert Walser’in Migrogramme Mektupları’na özel yer verilmiş. Ancak büyüteçle okunabilecek küçüklükte yazılan mektupları için ‚çok emek veriyorum, seviyorum bu şekilde yazmayı’ der. İsviçre Milli Kütüphanesi, İsviçre Arşiv Dairesi ve Bern Robert Walser Merkezi’nin katkıları ile bu mektuplar üzerinde çalışmalar yapılmış. Dolmakalemle çok küçük boyutta yazdığı mektupların orjinali , büyütülmüş boyutta, fransızca ve almanca tercümeleri duvarlara asılmış. Klinikte çamaşırcı olarak çalışan hayat arkadaşınada bu boyutta çok sayıda mektuplar yazmış. Adı Frieda Mermet. O’na gittiği akıl hastanelerine sıksık paket gönderir. Sergide bir şişe şarap,elma, armut, sosis çikolata ve yün çoraplardan oluşan bir gazeteye sarılmış paketler, O’nu tarifsiz memnun etmektedir.

Almanya’da Naziler kitap ve dergilerde ki yazılarına yasaklamışlardır. Herisau kliniğine kendi isteği dışında gönderildiği bilinmektedir. Neyseki 1936 yılında yine kendi gibi sanatçı olan yazar Carl Seelig, O’nun izini bulmuş, hakettiği değeri göstermiş, kitaplarının yeniden basılmısı için konuşmuşlar. Robert Walser çok sıkıntı çekmesine rağmen hiç değilse değerini yaşarken azda olsa görmüş diyelim. Carl Seelig , Robert Walser’in kızkardeşinin de ölümü ile velayetini üzerine almış, ölene kadar ziyaretine gitmiş, sahip çıkmıştır.

Karşımıza çıkan son ve dar duvarda sergi bitiyor. 1956 yılının yılbaşı günü sabahı . Ayak izlerinin bittiği yerde kalp krizi geçirerek hayata veda etmiş. Bir ziyaretçi tarafından bulunan cesedinin resmini kardeşi Karl Walser resmetmiş.

Biel Neuhaus Museum dünyaca ünlü sanatçı evladına, Robert Walser’e, Biel Yıllarının 100. yılı dolayısıyle bir kez daha açtığı bu sergiyle sahip çıkmıştır.