Sevim Akyürek- Heidi 2015

3

Dünya çocuk klasiklerinden Heidi, 10 Aralık 2015 tarihinden itibaren sinemalarda gösterime girdi. İsviçreli rejisör Alain Gsponer’in 1880′li yıllara sadık kalarak yapılan bir ilk Heidi filmi. Büyükbaba Bruno Ganz,Heidi Anuk Steffen ve Peter Quirin Agrippi filmin karekter oyuncuları.
Heidi ilk defa 1937 yılında Amerika’da çevrildi. Daha sonra 1952, 1968, 1974 japon çizgi filmi olarak dünyada ilgi gördü. 1978 yılında 26 dizi olarak İsviçre’de gösterime girdi. 2001 yılında modern Heidi ve 2015 yılında yeniden çevrildi.

Johanna Sypri
Kitabın yazarı Johanna Spyri 12 haziran 1827 yılında Hirzel’de doğdu. 7 temmuz 1901 yılında Zürih’te öldü. 53 yaşında iken yazdığı Heidi kitabıyla ün kazanır.Doktor bir baba ve şair anneden dünyaya gelmiştir. Yazlarını Chur, Graubünden gibi kırsal kesimlerde geçiren yazar; daha sonra bu yerlerdeki doğa ve insan yaşamlarını kitaplarına aktarmıştır. İlk yazdığı kitap ‘Vrony’nin Mezarı Üzerindeki Yaprak’tır. Kitaplarının gelirlerini savaş yaralılarına bağışlamıştır.

Alain Gsponer
Alain Gsponer 1976 yılında Zürih’de doğdu. Almanya’da akademik eğitimini alan genç yönetmenin çok sayıda filmi var. Ayrıca Özgür Sinema’nın da üyesidir.İlk çalışması 1998 yılında yine Heidi kısa animasyon filmi olmuştur. Heidi, X fürU, Hinter dem Berg, Rose,Lila Lila, Das kleine Gespenst, Das Wahre Leben, Akte Gruninger ve 2015 Heidi filmini çevirdi. 2009 yılında Das Wahre Leben filmi ile Adolf Grimme ödülünü kazandı.

Heidi, Peter ve Çıplak Ayaklı Çocuklar
Johanna Spyri, 18. yüzyılın insan yaşamlarını, bir kadın, bir anne ve bir yazar gözüyle yorumlamıştır. İşte Heidi’ de gerçek bir yaşamın eseridir. Yazdığı Heidi aracılığıyla, çıplak ayaklı çocuklar gerçeğinin üzerindeki toplumsal sır örtüsünün bir ucunu kaldırmıştır. Küçük kahramanı aracılığıyla, doğaya, insanlara, hayata Alpler’in öksüz kızının gözüyle bakarken, bütün Verdingkinder’lerin çocuk dünyalarına ve duygularına dikkat çekmeye çalışmıştır. Heidi çıplak ayaklıydı; çünkü çıplak ayaklar, erkek ya da kız bütün “köle çocukları” diğer çocuklardan ayıran keskin uçurumun simgesiydi.Heidi, Alp’lerin çiçek tarlasında da dolaşır, taşlı dağlarında ve çamur sokaklarında da. Keskin taşların üzerinde ve soğuk havalarda bile koşar keçilerin peşinden. Arkadaşı Peter ile birlikte hep çıplak ayaklarıyla geçer öykülerin içinden.
İsviçre, 18. yüzyılın sonundan 1960’lı yılların başına kadar çocuk emeği sömürüsünün örneğine az rastlanan bir biçiminin uygulama alanı oldu. Devlete borcu bulunan ya da boşanan çiftlerin, fakir ailelerin çocukları, yetimler, ailesi cezaevinde olan ya da kendisi suç işleyen çocuklar, devlet ve kilise vasıtasıyla, çalıştırılmak üzere başka ailelerin yanına yerleştirilirdi. Bu andan itibaren, çocukları arayan, sorunlarını dinleyen tecavüze uğradıklarında ya da işkence gördüklerinde sahip çıkan olmazdı. Çünkü toplumun gözünde onlar, suç işleyen, boşanan, fakir düşmüş ailelerinden “kurtarılmış” çocuklarıydı!
Heidi, İsviçre’nin toplumsal tarihinde hatırlanmak istenmeyen bir gerçeğin simgesidir. Bu filmde de Heidi ve Peter’i çıplak ayakları ile toplumun içinde normal bir yaşam biçimi olarak gözümüzün önünde geçip durdular.

Heidi 2015
Heidi ve teyzesi bir at arabası ile köye gelirler. Köylüler tanır konuşmak isterler ama teyzesi görmemezliğe gelir. Heidi’ye bütün elbiselerini üst üste giydirmişdir.Çünkü O’nu dedsinin yanına bırakacaktır. Yaya olarak yamaçtaki dedesinin evine yürümek zorundadırlar. Sonunda Heidi o kadar terlerki bütün elbiselerini ve ayakkabılarını çıkarıp iç gömleği ile koşar, çimenlerde yuvarlanır.Çok mutludur.
Heidi’nin dedesi bir marongozcudur. O sırada çalışmaktadır. Baba kız karşılaşmaktan memnun olmaz. Babasına ‘Heidi’ye biraz da sen bak ben Frankfurtta iş buldum’ der Heidi’yi O’na bırakır. Karşılıklı tartışmada Heidi’yi bırakıp gider. Dede küçük kızı kabul etmemektedir. Keçilerin kaldığı samanlıkta kalmasını ister. Eve almaz. O’na sadece lapa verir. Kendi peynir ve ekmek yemektedir. Bir gün Heidi’yi alıp köyün rahibine götürür kızı almasını ister. O’da dişlerini ve saçını kontrol edip temiz olduğunu tekrar getirmesini söyler.

Çıplak Ayaklı Peter
Peter köyün tüm keçilerini otlatmaktadır. Büyükbabanında iki keçisi vardır. Heidi de onunla gider. Peter’e yarın büyük babasının onu rahibe vereceğini söyler. Peter çok üzülür.Filmde Peter’in çıplak ayakları çok kez gösterilmektedir. Çiçekli ve taşlı, kayalık tepelerde çamurlu sokaklarda ve evinde dolaşırken. Peter anne ve büyük annesi ile yaşamaktadır. Fakir bir ailedir. Ama buna rağmen onların ayakkabıları vardır. Bu çocuklar, çalıştıkları evin büyüklerine anne ve baba deme zorunlulukları vardı. O zaman Peter’in bir’ Verdingkind’ olduğu anlaşılıyor.Sokakda koşan fakir çocukların da ayakkabılarının olması bu farklılığı göstermektedir.Peter’i kışın okulda öğrenme zorluğu çektiği için öğretmeni dövmekte, arkadaşları alay etmektedir. Ve şimdi iki çocuk Heidi ve Peter bütün zorluklara rağmen birarada olmaktan memnundurlar.Onlar birbirlerini anlamaktadırlar.

Ve artık Heidi’de çıplak ayaklıdır.
Heidi üstünde basit elbisesi ve çıplak ayakları ile dolaşmaktadır. Büyükbaba daha sonra fikrinden vazgeçer ve rahibe götürmez. O’na tahtadan bir kartal ve bir sandalye yapar. Artık evde birlikte yaşarlar. Köyün keçilerini otlatmaktadır Peter’le birlikte. Bir gün teyzesi gelir ve O’nu geri götürür. Büyük baba durumu farkeder. Ama yetişemez. Köyün çamurlu yolarında, trende ve Clara’nın yaşadığı zengin evine geldiğinde çıplak çamurlu ayakları ile herkes tarafından normal karşılanmaktadır. Çünkü o dönemin simgesidir çıplak ayaklı olmak. Ne şaşıran ,ne iğrenen ve ne de korkan olmaz. O kimsesiz bir çocuktur. Diğer çocuklardan farkının görülmesi gerekmektedir.

Heidi Alp’lere Geri Döner
Tüm rahat ve zengin yaşama rağmen evin sert kuralları Heidi’yi bunaltır. Dağları, büyük babasını, Peter’i keçileri özlemektedir. Eve gelen Clara’nın büyük annesi durumu anlar. Ev doktorunun da yardımı ile geri gönderilir. Çok mutludur.Daha sonra Clara’da gelir. Peter Heidi’nin Clara ile daha çok vakit geçirmesine kızar. Ve Clara’nın tekerlekli sandelyesini uçurumdan atar. O’da yalnız kaldığında kalkmak ister ve yürümeyi başarır. Herkes mutludur. Clara’nın tekrar yürümesi babası ve büyük annesini memnun eder. Frankfurt’a geri dönerler. Heidi de Alp’lerdeki yaşamına geri döner. Artık keçileri otlatmaya giderken yeni bir erkek kıyafeti vardır. Ve ayakları gene çıplaktır.

Basında Heidi 2015
Heidi 2015′de Alp’lerin her mevsim güzelliğini görebilirsiniz. Bir 18.yüzyıl köy yaşamını, geleneklerini ve zorluklarını ve gerçeklerinide. Ve basında film övgüyle bahsedilirken neden Heidi ve Peter’in çıplak ayaklarından hiç bahsedilmemesine de şaşırabilirsiniz.
Genç yönetmen Alain Gspaner’in Heidi filmi ile, Johanna Spyri’nin eserine sadık kalmıştır. 18. yüzyıldan 1960 hatta 1970 li yıllara kadar devam edecek olan çocuk dramı ‘Verdingkinder’ lerin en eski ve gerçekçi yaşamı bakımından da film en dikkat çekici özelliği yansıtmış.