Sevim AKYÜREK / Arkeolog:Emeğinin 100. Yılında Else Züblin

Capture33

 

Else Züblin bir gazeteci ve savaş yıllarında halkının açlık sorunları için olanaklar yaratan İsviçreli bir kadın. Tam 100 yıl önce , öncelikle Birinci Dünya savaşı sırasında askerlerin daha iyi beslenebilmesi için alkolsüz, besleyici, temiz ve ucuz kantin, lokal ve iş yerleri açtı. Alkolsüzdü çünkü alkol o dönem ülkenin en büyük sorunlarından biriydi. Daha sonra toplumun diğer kesimlerine de el atarak hastaların, işçilerin ve çocukların daha iyi beslenebilmeleri için işyerlerinde ve okullarda kantinlerin açılmasına önayak oldu. Buralarda kadınların ve göçmenlerin çalışmasını sağladı.

Else Zublin 1881 yılında Winterthur’da doğdu. Emekçi bir ailenin kızı olarak oda, uzun yıllar çocuk işçiliği yaptı. Babasının ölümünden sonra annesi 16 saat süren fabrika ve çocuk işçiliğinin çalışma şartlarının zorluklarını iyi bildiği için küçük bir tarla alarak yaşamını sürdürdü. Oğulları dönemin getirdiği şartlarda alkol bağımlısı oldu. Else Züblin o dönem kağıt ve baskı, otel işlerinde çalıştı. 1904 yılında bir gazetenin baskı bürosunda iş buldu. Burada siyasi olarak da fikirleri netleşen Else Zublin, gazetelere haber ve makaleler yazmaya başladı. Ve İsviçre’nin politik haftalık gazete olan NZZ’nin ilk yazı işleri müdürü olarak göreve başladı.Tüm aldığı görevlerde bir üye olarak değil, soruna sorumluluk ve insani boyutlar katarak görevini yaptı. Halkının her kesiminin alkolsüz, saglıklı ve ucuz beslenmesini amaç edinerek çalıştı. Kadınların hem çalışıp hem çocuk büyütmenin zorluklarını görerek kantinlerde , yemekhanelerde çalışmalarına önayak oldu.

İlk defa Kopenhang’da çocuklara yardım günü düzenlendiğini öğrendiğinde hemen çalışmalara başladı. 11 Haziran 1911 yılında Zürih’te ilk defa Kinderhilfstag düzenleyerek 142000 frank para topladı ve bu organızasyonu yıllarca sürdürdü.

1914 yılı; onun hem fikirlerin de hem de çalışmaların da dönüş noktası oldu. 1914 yılında askerlerin kötü yaşam şartları ve alkol bağımlılığı için mücadele etmeye karar verdi. O amaçla “Schweizer Verband Soldatenwohl” kurdu . Savaştan sonra çalışmalarını Winterthur ve çevresindeki işçiler içinde alkolsüz besleyici ve ucuz yiyecek yerleri açmak için çalışmalara başladı. Bunun için aynı zamanda patronlara karşı uğraşmak yorunda kaldı. 12 ocak 1918 yılında ilk defa Uzwil’de Bühler makine fabrikasında ilk işçi kantinini açtı. Her ne kadar patron ve işçilerin alkolsüz kantine karşı birlikte tavır almış olsada sonuçta O kazandı.

1920 yılında kurduğu „Schweizer Verband Soldatenwohl“ un adı “Schweizer Verband Volksdienst” olarak değiştirildi. İsviçre halkı O’nu “Askerlerin Anası” adını vererek ölümsüzleştirdi. 1920 yılında Bern’de SAFFA ‘Der Schweızerischen Ausstellung für Frauenarbeit’ kadınlara çalışma alanları yarattı. 1930 yılında ülke çapında 77 kantin ve 400 çalışanı olan işyerleri oluştu. 1936 yılında kendisine parlamento tarafından ‘ ‘Bürgerverdienst Binet ‘ ödülü verildi. İsviçre kadın hakları ve oy kullanma hakkı içinde mücadele verdi.

Amacı halkı için ucuz, besleyici, temiz ve alkolsüz yiyecek yerleri açmaktı. Bunu başardı. Bugün 100. yılı kutlanan O’nun başarısının küçük adımı, İsviçre’de 500 işyeri, Almanya ve Avusturya’da oluşan çalışanların, okula gidenlerin hastaların ve herkesin kolaylıkla beslenme
ihtiyacını karşılayan organizasyonu haline geldi.

Capture3

Else Zublin Spiller 11 nisan 1948 yılında 67 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünden kısa bir süre önce yazdığı mektupda, idealinin birçok insanın sorumluluğunu taşımak olduğunu, bunu da ancak birçok insanın yardımıyle mümkün olacağını, ancak böylece insandan insana yardım edilebiceğini yazdı.