Sevim Akyürek / Arkeolog- Schellen Ursli

4

15 ekim 2015 tarihinden itibaren sinemalarda, İsviçre çocuk hikayeleri dalında klasik eser sayılan Schellen Ursli gösterime girdi. Eser Alois Cariger ve Engadinli şair Selina Chönz’ün ortak çalışması. İkinci dünya savaşı sonrası küçük bir dağ köyündeki fakir bir köylü çocuğunun hikayesi anlatılıyor.

Film; Nobel ödüllü ( Umuda Yolculuk- Reise der Hoffnung ) filmi ile ödül kazanan 71 yaşındaki Xavier Koller tarafından yapılmış. Kendisi İsviçrede yaşanan gelenekleri, toplumdaki güçlü insanların zayıf insanları ezmesini ve kısaca şimdiye kadar İsviçre’nin açıklanmamış ve yıkılmamış tabularını konu edinmektedir. Yönetmenin diğer filmleri Das gefronene Herz, Die schwarzen Brüder ve Dällebach Kari ‘dir. Olay İkinci dünya savaşı sonrası Guarda köyünde geçmektedir. O dönem tanıkların ifadeleriyle de anlatılan bir yoksulluk hikayesinden yola çıkarak yazılmış. Film; Engadin bölgesinin yüksek dağlarından, uçurumlara, sonbahardaki güzelliklerden, akarsulara, yaz çiçeklerinden kışın beyaz soğuk güzelliğine yolculuk yaparak başlıyor. Guarda köyünün tarihi evlerinden, dar ve dik sokaklarından, meydandaki tek çeşmeden dolaşarak köyün dışında , uzak bir evin kapısına giriyorsunuz. Ama içeridekiler şimdi alplerde keçilerini otlatmakta ve sütlerden geçim kaynakları olan peynir yapmaktadırlar. Evin oğlu oldukça fakir giyimli, üstünde küçük bir yelek ve yıllardır kesilmemiş uzun saçları var. Dağda keçileri otlatmaktadır. Bir gün kurt görür . Heyecanlanır arkasından koşar ama kurt kaybolur. Yaz bitmektedir. Köye dönüş hazırlıkları yapılır. At arabasına peynirleri, eşyalarını, kışlık otlarını yüklerler. Ve yola koyulurlar. Ama araba yükün ağırlığını fazla taşıyamaz bir dönemeçi alırken uçuruma kayar. Yapacak birşey yoktur. Atları kurtarırlar. Arabayla birlikte gelecekleri de sulara kapılır gider. Aşağıda oğluyla balık tutmakta olan köyün zengin belediye başkanı gördüğü peynirleri toplar. Dükkanında satar ve oğluna kimseye söylememesini ister.Kış gelir her taraf kar içinde küçük Ursli gene kışa pek uygun olmayan giysileri ile okulda hor görülmekte, alay edilmektedir. Sanki adı konulmamış olsada bir ‘Verdingbub’dur o . Köyün demircisi bu sene kutlanacak Chalandarmarz’daki en büyük çanı kendisine vereceğini söyler. Ursli aylardır bunun hayalini kurar. Ama belediye başkanı o çanı oğlu için satın alır. En küçük çan yine Ursli’ye verilir. Herkes alay eder. Öylesine hırslanır ve üzülür ki. Hemen aklına yazın yaşadıkları kulübede ki büyük çan aklına gelir. Soğuk ve zorlu yollara aldırmadan dağa çıkar. Külübelerindeki çanı alır ve köye getirir. O’nu bu yolculuğunda çığdan ve soğuktan kurt kurtarır. Ve en büyük çana o sahip olmuştur. Çeşmenin etrafında , en önde diğer çocuklarla dönerler. Bölgede 1 martta kutlanan bir yılbaşı geleneğidir. Okul çocukları kırmızı uzun bereleri ve işlemeli mavi önlükleri ile çan çalarak çeşmenin etrafında dönerler. Onların arkasından köyün genç delikanlıları ve köy halkı eşlik ederek köyün içinde dolaşırlar. Böylece hem yeni yılı kutlar ve hem de yaptıkları gürültü ile kışı kovarak baharın gelmesini müjdelerler.

Kendi de Guarda’da doğan yazar olan Selina Chönz (1910-2009 ) bir dağ köyünde yaşayan fakir ailelerin yaşadığı zorlukları anlatırken küçük Ursli’nin umutsuzluğunu cesarete çeviren yaşamını anlatmaktadır. Türkiye’de henüz çevirisi yapılmayan bu kitap çeşitli Afrika , Çin, Kore, Japon,ve İsveç dillerine çevrilmiştir. Schellen Ursli 1948 ve 1966 yılında Schweizer jugendbuchpreis,1953 The New York Times Choice of Best İllıstrated Childrens’ Books of the Year ve 1966 Hans Christian-Andersen Altın Madalya Ödülü’nü kazandı.

Selina Chönz ve Alois Cariger ‘in ortaklaşa hazırladıkları iki çocuk kitabı daha vardır. ‘Flurina ’1952 ve ‘Der grosse Schnee’ 1955.

8

 

Alois Cariger (1902- 1985) İsviçre’nin ressam, grafik, duvar ressamı, sahne tasarımcısı ve çocuk kitap yazarı olarak tanınmaktadır. Zürih Landes Museum ‘da sanatçı adına (12.06-2015- 03.01.2016) tarihleri arasında sergi açıldı. Sanatçının ayrıca ‘Zottel, Zick und Zwerg’ 1965, ‘Birnbaum, Birke, Berberitze’ 1967 ve ‘Maurus und Madleina’ 1969 adlıçocuk kitapları vardır. İsviçrenin çok sayıda ev duvarlarına güzel resimler çizmiştir.

Weihnacht’ta yine bir çocuk klasiği olan Heidi gösterime girecek.