İsviçre’de oy kulanırken dikkat edilecek hususlar

abstimmung-schweiz-stimmburger

Türkiye’liler olarak oylarımızı kulanırken nelere dikat etmeliyiz; gerek belediye seçimlerinde olsun, gerek kanton seçimlerinde, gerekse de İsviçre ulusal seçimlerinde, ilk yaptığımız, hemen bir Türkiye kökenli tanıdığımız birinin oy pusulasında ki ismini çift yazarak tercih oyu kulanmak, farkında olmadan kominotarist bir tercih yapmak. Bu da, orta veya uzun vadede ortaya çıkacak çok sakıncalı bir tecihtir.

Ali Korkmaz / Lozan

illa da birilerinin adını duble yaparak tercih oy’u kulanmak istiyorsanız, yanısıra bir isviçreli’yi ve ya başka ulustan birilerini de tercih ederek, duble yapmak en akıllıcasıdır, aksi halde türkiyelilerin ve kürdistanlıların, farklı bir şekilde ırkçılık ve miliyetçilik yaptıkları; sonuç itibariyle ortaya çıkacaktır. Yerli halk ve diğer İsviçre ‘de yaşayan azınlıklar, bu durumdan memnun olmayacaklardır, bize dönem dönem yapılan ırkçılığı biz de farklı bir şekilde yapmamalıyız, sizlere yapılmasını istemediğiniz bir durumu başkalarına yapmanız doğru olmayacaktır. Aday olan kişi ve yakın arkadaşları göçmenlere tercih oyu kulanmalarını talep ediyor hatta da aday olanlar büyük sözler ve umutlar vererek seçmenin güvenini geçici olarak da olsa alıyorlar, kardeşiniz de olsa, bir liste de sadece onu ve aynı ulustan birinin ismini duble yapmanız etik olmayacağı gibi, orta ve uzun vade de o kominotenin oy kulanmasını bilmediği ortaya çıkacaktır ve beli olacaktır! Önemli bir konu da, bazı listeler de tercih oyu kulandığınız zaman bir başkasını çizmek silmek zorunluluğu vardır. Genel de seçmen kimi sileceği konusun da bir bilgi sahibi değildir, rastgele silme ihtimali çok zayıftır, yine aday olan kişinin istemlerine göre silecektir. Bu durum da bireyci bir tercihtir. En doğrusu buranın gündemini takip edip, diğer adayları da tanıyıp , ona göre tercih ve ya silme işlemi gerekiyors yapılmalıdır, aksi taktirde listede ismini silip çizeceğiniz kişi , belki de sizin temel sorunlarınız için çaba sarf eden biri olabilir ve siz bilmeden onu siliyorsunuz ,sırf hemşerinizin kazanma şansını yükseltebilmek için bu da akıllıca bir seçim değildir. Mutlaka tercih etiğiniz adayın yanı sıra, bir başka aday da sizin arzu ve taleplerinizi paylaşıp bu doğrultu da mücadele edenler de vardır, hatta da başka listelerden de adaylar, tercih etiğiniz listeye eklenebilir veya kendinizde bir liste yapabilirsiniz. İyi bir isviçreli veya başka ulustan bir aday da göçmen sorunlarına çözüm bulmada faydalı olabilir. Farkında olmadan demokratik seçimlere gölge düşürmeyelim. Partiler listelerindeki sıralamaları doğru ve isabetli yapsalar da, en doğrusu size yakın olan bir partinin listesini alıp hiç değişiklikler yapmadan listeyi olduğu gibi zarfa koyup (compact) oy kulanmaktır. Çevrenizde tanıdığınız, bu güne kadar meclislerde bulunarak tecrübe edinmiş ve seçilmiş kişilerin tecrü- belerinden yararlanabilirsiniz, onların önerilerini, şayet kolektifse dikate alabilirsiniz. Kesinlikle oy pusulalarınızı, bir başkasına doldurtmayın, zarfınızı bir başkasına teslim etmeyin, bu bir suç olduğu gibi, ileride başınızı da ağrıtabilir. İsviçre’de oy kulanma, bir görev ve zorunluluktur, ama oy kullanma sistemini anlamak biraz zordur, komplike olması çok kapsamlı oy kulanmadan kaynaklıdır ve tamamen demokratiktir, herkes, bu emekler sonucu oluşturulmuş sisteme zarar verilmemesi için çaba sarf etmelidir.

Bu kiriterlere dikat etmediğimizde, bu kambur sürekli biz göçmen ve yabancı kökenlilerin sırtında olacaktır! İsviçre de bazı kantonlarda belediye seçimlerinde yabancılar oy kulanabiliyor, Neuchatel kantonunda kanton düzeyinde de yabancılar oy kulanabiliyor, Vaud kantonunda bir çok uğraşlar sonucu, yabancıların belediye seçimlerinde oy kulanması anayasal hak olarak kabul edildi, ve 330 kadar belediyeler de ve köyler de yabancılar Vaud kantonunda oy kulanabiliyorlar ”J’ai vie ici j’ai vote ici” (burda yaşıyorum burda oy kulanıyorum) Komitesi’nde bulunan sendikalar, sol partilerin yoğun çalışmaları sonucu, 2003 yıllın da ilk kez kanton anayasasında kabul gördü, bu da Vaud kantonunun İsviçre confederasyonuna geçişinin 200. Yılına denk düştü. 10 yıldan fazla İsviçre’de, 3 yıl aynı kantonda, 3 ay aynı belediye de, seçimden önce oturmuşsa Vaud kantonun’da göçmenler oy kulanabiliyorlar. Bu hakımızı en iyi bir şekilde kulanırsak, Neuchatel kantonu gibi başka kantonlarda da eyalet seçimlerinde yabancıların oy kulanabilmesi mümkün olabilecektir.