İsviçre Kadın Hareketi Tarihi- Sevim Akyürek

8 mart

Nihayet, nihayet, nihayet….. Tam 100 yıldır çözülmeden duran kadınların oy kullanma hakkı 7 Şubat 1971 yılında erkek oylarıyla kanunlaşmış oldu.

Gertrud Heinzelmann

 

 

Avrupa ülkelerinde Kadınların oy kullanma hakkını en son ülke İsviçre oldu. İsviçreli kadınlar 7 Şubat 1971 de, Appenzell İnnerrhoden da ise 25 Mart 1990 yılında oy kullanma hakkını elde etmiş oldu.

Peki İsviçreli kadınlar bu kadar geç verilen oy kullanma hakkını elde etmek için hiç bir şey yapmadı mı? Hayır. İsviçreli kadınlar 1846 yılından beri yıllarca mücadele ettiler, örgütlendiler ve hep siyasetin içinde kaldılar. İsviçre’de19. yüzyılın ilk yarısından itibaren kadın derneklerinin kurulduğunu görmekteyiz.

8 mart 1913

İsviçre’de ilk kadın hareketini Bern’de 157 kadının cinsiyet ayrımcılığının ortadan kaldırılması içinde 1846-1847 yıllarında dilekçe vermesiyle başladı. 1862 yılında Basel Sissach da 30 kadın, adil bir miras hakkı ve daha iyi eğitim olanakları ve anayasada değişiklik yapılması için dilekçe verdi. Cenevrede ilk defa Marie Goegg Pouchoulin (1826-1899) Uluslararası Kadın Derneğini kurdu.Amaç kadınların sosyal ekonomi ve siyasi alanda eşitlik talebi idi. İsviçre’de kadın sendikacıları 1868-1870 yılları arasında görüyoruz. Ve 1868 yılında ilk defa Basel’da Uluslararası Kadın Emekçiler derneği kurulur. 1869 yılında dokumacı kadınların grevi başarısızlıkla sonuçlanır. 1870 yılında zincir fabrikasındaki kadınların grevi daha uzun sürer. 1870 yılların sonunda kadınlar ülkedeki fuhuşa ve açlığa karşı mücadele başlatırlar. 1873 yılında Olten’da ilk işçi kongresinde kadınlar mücadele için yerlerini alırlar. 1879 yılında St gallen’de Elise Hanegger (1839- 1912) İlk İsviçre Kadın Gazetesi ni çıkarır. 1886-1887 yılında kadınların demokratik talepleri için Zürich Post gazetesi baskıya başlar. 1890 lı yıllarda İsviçre’nin büyük şehirlerinde kadın dernekleri çoğalmaya başlamıştır. Artık kadınlar burada daha iyi eğitim, çalışma olanaklarının çoğaltılması ve siyasi haklar için örgütlenmektedirler.
SGF, Kamu Yararı için Kadınlar Derneği Aarau’da kurulur. Ve genç kızlar ev, bahçe, hasta bakımı, ebe eğitimi için açılan okullarda eğitim görmeye başlarlar. 1889 yılında ülkeyi baştan sona saran alkolizm sorunu için mücadele başlatırlar. Alkolsüz lokantaların açılmasına önderlik ederler. 1892 yılında ilk İsviçre Kadın Öğretmenler Derneği kurulur. Tüm dünyada artık sosyalist düşünceler başlamaktadır. 1894 yılında ilk defa uluslararası işçi haklarının koruma konngresinde isviçreli kadınlar ülkede 15 yaş altı kadınların çalışmasının yasaklanması, kadın ve genç kızlar için 9 saat işgünü, cumartesi öğleden sonra kadınlara tatil hakkı için hak talep etti. Bu yıllarda katolik kadın örgütlerin de daha çok yapılandığı görülmektedir. 1905 yılında kadınların oy kullanma hakkı için Olten ve Neuenburg da dernek kurulur. 1906 yılında Zürih, Le Locle, ve Lozan, 1908 Bern, La Chaux de Fonds İsviçre genelinde örgütlenme başlar.

biel  de sokaga adi verildi

1910 yılında 2. Enternatıonal Sosyalist Kadın Kongresi’nde oy kullanma hakkı istenir. İsviçre’de1912 yılında sosyalist kadınların derneklere üyeliği yasaklandı. 1911 yılında İsviçre’de alman kantonlarında ilk defa 8 mart kutlanır.

Danışmanlığını Marthe Gosteli’nin yaptığı Vergessene Geschichte- Illustrierte Chronik der Frauenbewegung 1914-1963 adlı iki ciltlik kitap okuyucularına İsviçre Kadın Hareketi Tarihi hakkında cok sayıda belgelere yer vermektedir.
Kitabın başlangıç tarihi olarak ele alınan tarih ise 1914 yılıdır. Varolan dünya savaşları sırasında kadın gücünden çok yararlanılmıştır. Yaralı askerlerin tedavisinde , bakımında, giysi dikiminde görevli kadınlar aynı zamanda kadın emek gücünü de temsil ettiler. 1914 yılında 1009 kadın örgütlenmesi ve buna üye 76500 üye kadınlar vardı. En dikkate değer çalışma Basel Kadın örgütünün aynı zamanda kadın ticaretine karşı çalışmalar yaptığıda görüldü.
Kadınlar dünya savaşları sırası ve sonrasında ortaya çıkan sorunları paylaşırken İsviçre’de bir ilki başararak kadın işçi kolonilerini kurdular. Bu evlerde işsizlere, cezaevi kaçaklarına, hastalara, yaşlılara, öksüz çocuklara bakım verildi. Ülkenin çok yerinde kadın evleri ve kız çocuklarını eğiten dernekler açılmaya başlanıldı. Chur bölgesi topladığı beş rappen ile Fünfrappenverein adı altında kurduğu dernekle bölgesinde ki yardıma muhtaç kimselere yardım ettiler.İlk defa 1914 yılında Winterthur’da Kadınların Oy Kullanma Hakkı Genel Konferansı , 15 Mayıs 1915 yılında Kadın ve Özgürlük konulu toplantı yapıldı.

Kadınların kurmuş olduğu SAFFA ( Schweızerische Ausstellung für Frauen Arbeit) adı altında örgütlenmeler çoğaldı. Kadınlar bu taleplerini için mücadele ederken hep en yüksek kademelerde görev aldılar, toplantı,afış ve bildirlerle oy kullanma hakları olduğunu duyurdular, dünyada var olan problemlerin yanında oldular, Sovyetler Birliği ile yakın ilişkileri de olurken, Hitler zamanında yetim kalan çocuklarıda yanlarına alarak kendi çocukları ile büyüttüler.

Bu kitapda çok sayıda bildiri, afiş, emeği geçen İsviçre kadınlarını tanıyacaksınız. Hatta Türkiyeden bile bizimhiç isimlerini bile bilmediğimiz mücadeleci kadınlarımızı, Clara Zetkin’i de göreceksiniz. Kitap çok kalın olmasına rağmen çok sayıda belge ile anlaşırlığını sağlıyor.

8 Mart 1857

8 Mart 1857 tarihinde ABD’nin New York kentinde 40.000 dokuma işçisi daha iyi çalışma koşulları istemiyle bir tekstil fabrikasında greve başladı. Polisin işçilere saldırması ve işçilerin fabrikaya kilitlenmesi, arkasından da çıkan yangında işçilerin fabrika önünde kurulan barikatlardan kaçamaması sonucunda 129 kadın işçi yanarak can verdi. 1910 tarihinde Danimarka’nın Kopenhag kentinde 2. Enternasyonale bağlı uluslararası sosyalist kadınlar toplantısında Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, 8 Mart 1857 tarihindeki tekstil fabrikası yangınında ölen kadın işçiler anısına 8 Mart’ın “Internationaler Frauentag” olarak anılması önerisini getirdi ve öneri oybirliğiyle kabul edildi.

İlk yıllarda belli bir tarih saptanmamış ama her ilkbaharda anılıyordu. Tarihin 8 Mart olarak saptanışı 1921′de Moskova’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Kadınlar Konferansı’nda
(3. Enternasyonal Komünist Partiler Toplantısı) gerçekleşti. Adı da “Dünya Emekçi Kadınlar Günü” olarak belirlendi.

8 Mart 2015

8 mart 2015 unia

 

 

 

 

 

Halen savaşların, kadın cinayetlerinin devam ettiği dünyaöızda 2015 yılında İsviçre de kadınlar hala erkek meslektaşlarından yüzde 20 daha eksik ücret almaktadırlar. UNİA sendikası „Lohn gleichheit jetzt „ sloganı ile Dünya Kadınlar Gününü 7 Martta Bern’de kutlayacak.

Dünya Kadınlar Günü Kutlu Olsun.