Friedrich Dürrenmatt
Doğumunun yüzüncü yılında Friedrich Dürrenmatt anılıyor 

Emine Sarıaslan





















FriedrichDürrenmatt’ın oyunları arasında; "DieEhedesHerrnMississippi" (Bay Mississippi'nin Düğünü, 1952), "Der Richter undseinHenker" (Yargıç ve Celladı, 1952), "Der Verdacht" (Şüphe, 1953), "Romulus der Grosse" (Büyük Romulus, 1958), "Ein Engel kommtnachBabylon" (Babil'e Gelen Melek, 1954), "Der Besuch der altenDame" (Yaşlı Kadının Ziyareti, 1956), "DiePhysiker" (Fizikçiler, 1962), "Der Meteor" (Göktaşı, 1966) ve "PorträteinesPlaneten" (Bir Gezegenin Portresi, 1971) sayılabilir.



     İsviçreli romancı ve oyun yazarı Friedrich Dürrenmatt, doğumunun yüzüncü yılında İsviçre’de düzenenlenen değişik etkinliklerle anılıyor. Dürrenmatt 5 ocak 1921 yılında Bern kantonuna bağlı Konolfingen’de doğdu, 14 Aralık 1990 da Neuchâtel'de yaşama gözlerini yumdu.

    Bir Protestan paρazın oğlu olan Dürrenmatti Zürich'te başladığı üniversite öğrenimini yarım bırakıp Bern'e dönerek burada da felsefe, edebiyat ve doğa bilimleri öğrenimi gördü. Bir süre grafikerlik, gazetecilik ve kabare metinleri yazarlığı yaptı. ThorntonWilder ve Brecht'in yapıtlarını tanıdıktan sonra onların izinden gitti. Yapıtlarında ölüm ve iktidar temasını işledi.Dürrenmatt'ın ilk öyküsü "Yaşlı Adam" 1945'te yayımlandı. 1947 yılında "Kutsal Kitap Der ki" adlı eseri, Zürih Schauspielhaus Tiyatrosu'nda sahnelendi. Dürrenmatt, yaşadığı maddi sıkıntılar nedeniyle daha çok çalışması gerektiğine inanarak tiyatro eleştirileri, kabare metinleri ve radyo oyunlarına ağırlık vermeye başladı. Tiyatro ve radyo eserlerine yoğunlaşmış olsa bile polisiye romanları da ihmal etmeyen yazar, bu tür romanlarda bilinçli olarak okurun beklentilerini boşa çıkaran bir tarzı benimsedi. Bu tarz sayesinde, 1950'li yılların başında çeşitli yerlerde yayımlanan "Yargıç ve Celladı" onun dünya çapında başarı kazanmasını sağladı. 

    Sanat anlayışı
    Dürrenmatt sanat anlayışını şu cümlelerle belirtir “Sanat kendi başına güçsüzdür. Ne bir avuntu ne de bir dindir, genel ümitsizlik içinde hep yeniden birilerinin umut beslemesine yarayan bir göstergedir yalnızca. Yazar ahlaki görevini ancak anarşistçe yerine getirir. Saldırmalıdır ama bir yere bağlı olmamalıdır.” Dürrenmatt’a göre sanatın amacı çarpıklıkları göz önüne sermek olmalıdır, onlara çözüm aramak değil."Yaşlı Hanımefendi'nin Ziyareti" oyunu Dürrenmatt en tanınmış, onlarca dile çevrilmiş eserlerinden biri. Onlarca kez sergilenen ve televizonda da gösterilen bu oyunda,İsviçre’nin küçük bir kasabasında uzun süredir ekonomik sıkıntı çeken bir kasabaya yıllar önce orayı terk etmek zorunda bırakılan yaşlı hanımefendi Zahansayan, bir milyoner olarak geri dönüyor. Kasaba halkı için bağışlayacağı para karşılığında eski hesapları kapatmak için adaletin yerine getirilmesi şartını koşuyor. Bunun üzerine kasaba halkı arasındaki ilişkiler vb. değişiyor. Bu oyunu izleyenler kendilerini felsefi bir tartışmanın içinde buluyorlar. Bu oyunda olduğu gibiDürrenmatt’ın üzerinde durduğu konuların başında, insan aklı, ahlak, vicdan gibi meseleler yer alır. Bunların hayata dönüşlerini inceliyor. Ahlak nedir? İyi kötü ahlak doğuştandır gibi bir durum var mıdır? Vicdan nedir? Bunların yaşama değişik açılardan yansımasını ele alıyor. Ahlaki ve çeşitli toplumsal meseleleri, demokrasiyi irdeliyor. Para konusunu ve kapitalizmin sorunlarını inceliyor. 
Bu internet sayfasından düzenlenen etkinliklerle ilgili bilgi alabilirsiniz: https://www.nb.admin.ch/snl/de/home/2021.html