Güncel Haberler...



Fuat AKYÜREK
Yeni bir atılımın eşiğinde 

Ergün ÖZALP
Suriye'de diplomatik mola!

Yaşar ATAN
O aşk hiç unutulmadı

B.M.AY
Leben um zu kaufen?

Haydar SANCAR
'Yeşil dalga' hangi kıyıya çarpacak?

Müslime KARABATAK
İşçilerin işçi yazarı: Lisel Bruggmann 

Saadet TÜRKMEN 
Entegrasyon,dil entegrasyonu ve 
ötesine dair seçme perspektifler

İsviçre‘nin aylık haber ve yorum gazetesi
MAIL:arkadas@arkadas.ch
Bağlantılar
SP Milletvekili ve  Basel Vatandaşlık Komisyonu üyesi Mehmet Turan ; arkadaş okurları için yazdı:

Vatandaş olmak için ne yapmalı, neleri öğrenmeliyiz?










İsviçre Parlementer sistemi, ABD Parlamento yapısını örnek alarak, 2’ li meclis sistemini benimsemiş ve böyle oluşturulmuştur. Örneğin 12 Eylül 1980 darbesinden önce TBMM’ sinde de aynı sistem vardı yani Millet  Meclisi ve Senato  vardı.

Milletvekili (Nasyonalrat) Bu iki meclisten sayıca üyesi fazla olanına (Grosse Kammer) ULUSAL MECLİS (nasyonal) denir. 200 Milletvekilinden oluşan meclis, 26 Kanton Devletine (Proporz) olarak yani nüfus oranına göre dağıtılmıştır. Bu günkü nüfus dağılımına göre, 36.000 kişiyi temsilen bir milletvekili seçilir.Örneğin Zürih 34 Milletvekili çıkarırken ,Basel’deki milletvekili sayısı 7 den 5’ e düşmüştür. Nedeni nüfustaki hareketliliktir.

Ständerat (Senator) İkinci meclis ise, her kantonun eşit ve aynı güçle mecliste temsili esastır. 26 Kanton Devletinden, 20’ si tam 6’ sı yarım Kanton olarak yer almaktadır. Tam olanlardan 2 yarım kantonlardan ise 1 temsilci , yani Ständerat (senator) Bern’ de kendi devletlerini temsil etmektedir.
İSVİÇRE parlementosunu diğer ulusal parlementolardan ayıran en büyük özellik bu parlementonun bir meslek parlementosu olmayışıdır,  yani seçilenler ömür boyu garanti vekil veya senator değil ,sigortalı değillerdir. Kürsü dokunulmazlığı haricinde bir dokunulmazlıkları yoktur. Bu nedenle bu parlementoya Milis  parlementosu da denilir.
Hiç bir milletvekili ölene kadar maaşlı ve sigortalı değildir. Her milletvekili, belli oturum dönemlerinde parlementoya, çalışmalara gelerek oturumlara katılır ve bu dönemler 3 aylık periyodlarla sınırlandırılmıştır. Milletvekilleri Komisyon çalışmalarındaki oturumlarının ücretleri ile birlikte yıllık belirlenmiş olan ve pauşal bir ücret alırlar,  katılmadıkları  oturum ve toplantıların ücreti kesilir.


DEMOKRATİK HAKLARIN EN BAŞINDA SEÇME VE SEÇİLME HAKKI GELİR. BEN BENİM HAKKIMDA KARAR VERECEKLERİ SEÇMELİ, KENDİMDE SEÇİLEBİLMELİYİM.  KENDİ ÖZGÜR İRADEMLE KİMSENİN İŞARET ETMESİNE BAKMAKSIZIN O ZAMAN ÖZGÜR BİR BİREYİM DEMEKTİR.

OYLAMA: Herhangi bir konuyu kabul ve ret  için yapılan işlemler bütünüdür. Evet  veya  hayır gibi.
Seçme ve  seçilme:  Her bireyin temel hakkı olup, özellikle vatandaşlık hak ve görevleri arasındadır.
Seçilme: Her hangi bir mevkiye aday olanlar arasında en fazla oyu alanın  değilde , belli miktarda insanı temsile dayalı olarak ,  örneğin ,İsviçre’de  36 binden fazla kişiyi temsilen  bir temsilcinin seçildiği sistem.
Seçimlerde:

Absolutes Mehr (Mutlak Çoğunluk): Bir seçim bölgesinde mutlak çoğunluk ,seçmen sayısının % 50 sinden bir oy fazlasının alınması ile olunur. Örneğin: 500 seçmenin olduğu bir yörede % 50 si, 250 olup  1 fazlası  250+1= 251  Mutlak Çoğunluk 251’dir
Örneğin  Cumhurbaşkanı seçimlerimde dağıtılan oy pusulası 245, kullanılan oy sayısı 244 ve boş oyların toplamı 44 geçersiz oy 1 dir.
244+44+1=199 geçerli oy
199:2=99,5 (0.5 dikkate alınmaz) 99+1= 100 sayısı mutlak çoğunluktur.
Mesela Micheline Calm- Rey ; 131 oyla seçilmişti.

Relatives Mehr (NİSPİ temsil çoğunluk):  Kim en fazla oyu alırsa, o seçilir Ahmet 100 hasan 121 Necdet 164,  Selda 165 oy alsın,  burada 165 oyu alan seçilir.

Qualifiziertes Mehr (Nitelikli Çoğunluk):  Burada aranılan sayı , mutlak çoğunluğun üzerinde belirlenen bir çoğunluktur.
Örneğin 2/3 ¾ 3/5 - 4/5 gibi Buna en yaygın örnek dernek tüzüklerinde vardır,  genel kurulda toplam üye sayısının 2/3 sinin kararı ile,  tüzük değişikliği gerçekleşir gibi

Volksmeher (Halk Çoğunluğu): Burada tüm ülkedeki oy  kullanan seçmenlerin çoğunluğudur.

1 milyon Evet 3 milyon Hayır . Halk coğunluğu ‘hayır’ demiştir.

Stände Mehr (Kantonal  çoğunluk):  Burada Kanton Senetorlarının sayısına göre yapılan oylamada , örneğin 26 kantondan  Evet diyenlerin sayısı 12 ,  Hayır diyenlerin sayısı 14 olsun Stände mehr (Senato dağılımı çoğunluğu) ‘hayır’ demiştir.
Doppeltsmehr Volks und Stände mehr  (halk ve senator dağılımı) oylaması çoğunluğu
Yapılan herhangi biir oylamada halkın ve senato dağılımı çoğunluğudur
Örnek  Halk JA 1,500 milyon, NEİN  1.400 Bir miyon dörtyüzbin,   halk evet demiş
Stände 12 evet ,11 hayır   Stände evet  demiş

Referandum: Parlementonun aldığı karar veya değişiklik hakkında Halkın karar vermesi demektir. Bu halkın seçmesi (karar vermesi) demesinden başka bir şey değildir.
Fakultativesreferandum (İhtiyari,-İsteğe bağlı) Parlementonun karara bağladığı bir yasa, halkın 100 gün içinde 50.000 imza toplamasıyla,  karşı olduğunu belirtmesi demektir.
Örnekler
Referanduma gidilmemesi halinde , yasa parlementodan çıkarak Bakanlar kurulunca belirlenen bir tarihte yürülüğe girmeyi bekler.  Bu sürede herhangi bir referandum yoksa tabi..
Referandum kommt nicht zu Stände  Anılan 100 günlük sürede 50.000 imza toplanılmaması halinde Bakanlar kurulu kanunu kabul ederek yürülüğe koyar.
Das Referandum Kommt zuStände (Referanduma gidilmesi halinde) Kanunun Bakanlar kurulunca açıklanmasının  ardından 100 gün içinde,  50.0000 imza toplanması sonucunda,  bu yasa metni Halkın oyuna sunulur.
Volksabstımmung (Halk oyu) :Halk,  evet ya da Hayır der;  kabul veya red eder.

Obligatorisches Referandum= Parlemento kendiliğinden anayasada değişiklik yacda revizyon yaparsa;  bu durum karşısında şeçmenleriin karşısına giderek oylama ister. Burada Doppeltes Mehrheit gereklidir.
Majorz= halkın çoğunluğu demektir, azınlık oyu dikkate alınmaz.
Proporz= Burada da partilerin aldığı oylar dağıtılır,  çok önemlidir. Yani önde Parti vardır. Seçilecek sayı bellidir. Burada Partilere göre alınan oylar ayrıştırılarak, partilerin kazandğı oy ve kazandığı sandalye sayısı beliirlenir. Bu seçim şekli = Natıonalrat/ Grossrat/ kantonsrat/ Landrat/ oder inden Eınwohnerrat seçimlerinde uygulanır.
Örnegin 18 koltuk dağıtılsın değişik partiler müracat ederler.
Her aday partisine bir oy getirir kendinede bu oy gelmiş olur
Liste halinde partiler seçime girerse seçmenlerin önünde Listeyi  değiştirmeden atmak/ istemediği ismi karalamak/ ya da başka adayların ismini elindeki listede istemediği adayın ismiyle değiştirmek / burada hem kendi partisi hem de başka partiden istemiş olduğu aday yine oy alır.
Listeler mutlaka seçim kurulunca konulan oy pusulalarına yapılmalıdır. Diğer liste ve pusulalar geçersizdir.

Demokrasi En büyük özelliği son ve en üst karar verici merci HALKTIR.
Belirtileri Devlet erki ya da güç, halkın elindedir  ve seçimlerle kullanılır.
Devlet gücü ,seçilmiş olan parlemento ile kullanılır. Devlette kuvvetler ayrılığı ilkesi kesin olmalıdır. Yasama ,Yürütme , Yargı, vardır. Her birinin ve her bireyin kanunlar önünde eşitliği vardır.
Bağımsızlık ve özgürlükler çok yönlü olup , bunlar kesin ve açık bir yasa ile garanti altına alımış olmalıdır. Burada çoğulculuk hakim olmalıdır, Bir başka deyimle çok partililik esastır.(bazılarının anladığı gibi ,tek partideki sandalye kalabalıklığı çoğunluk değildir.)
Direkt Demokrasi Halkın direk olarak kendi temsilcilerini seçerek yasaları da oylarıyla red ya da kabul etmesiidir. İsviçre’de buna örnek olarak Apenzeller-İnnerehorden ve Kanton Glarus gösterilebilir. (Parlemento yasaları hazırlar ama  halk oyu  ile evet hayır der)
İndirekte Represantive: Temsili
Halk Milletvekillerini seçer ve  bundan sonra Milletvekilleri halkın adına her işlemi yapar  en son kararları verir.( Türkiye/ Almanya/ Fransa/ İtalya vb.gibi)
Halb Direkt- yarı direk Burada halk Milletvekillerini seçerken Yasaları ve  anayasa hakkında  direk referandum ve inisiyatif hakkıyla söz sahibidir. ( İsviçre)
Konkordanzdemokratie Tüm Partilerin Hükümet yönetiminde temsilidir (Belli ölçekte): Hükümet başkanı yoktur.Muhalefet referandumla halka  gider. Hükümet Parlamento tarafından düşürelemez.
İsviçre’de Bundesrat/ Regirungsrat/ Staatsrat ve Geminderat bu sistemle çalışır.
Konkurrenzdemaokratie Koalisyon halinde iki Parti ya da tek Partinin parlemento çoğunluğuyla hükümeti bir başbakanın oluşturmasıyla oluşur  ve  muhalefet vardır. Parlementoda yapılan işleri takiple görevli olup, hükümeti düşürme çabası vardır.

DİKTATÖRLÜK  Halk politik uygulamalarda söz sahibi değildir. / Kuvvetler  ayrılığı ilkesi yoktur. Yasa ve  Kanunlar gözardı edilir ve hukuki süreçler çalışmaz. Temel insan ve Vatandaşlık hakları kısıtlıdır. Fikir,  Düşünce ifadesi yasak, toplantı ve gösteri hakkı yoktur.  Basına sansür, yasal olmayan tutuklamalar ve  işkence vardır.
Herkes polisin veya askerin baskısı  altındadır. Basın sadece iktidarın eilindedir. /  Burada iktidarda KULT  vardır. Gösrtermelik seçimler dışa yönelik yapılır.
Askeri Diktatörlik Tüm güç, bir tek askeri yöneticinin elindedir. Genellikle askeri üniforma ile öndedir. Veya bu iktidar, bir subaylar grubunce elde tutulur. Pakistan/ Burma/ Burundi
Parti Diktatörlüğü Sadece tek partinin oluşumuna ve seçimlere girmesine izin vardır. Çin/ Küba / Kore
Theokratie Din Devleti. Dini liderlerin devlet gücünü eline geçirmesidir. İran

DEVLET Devletin  üç önemli  unsuru  vardır:  Halkı / Sınırları belli Toprağı / Devlet gücü  Yasama Yargı Yürütme
Devlet  Devlet denince aklımıza gelen ilk soru, kim idare edecek ? Yönetime kim sahiptir?   Aristo devleti 6 şekilde ifade eder.
Monarşi,
Aristokrasi,
Politie,
Diktatörlük,
Oligarşi ve
Demokrasidir.

Devlet şekilleri

Zentralismus (Merkezi sistem) Merkezden yönetim. Tüm ülke için aynı yasa ve tek bir Hükümet vardır.  Fransa/ Italya Yunanistan / Türkiye
Bundesstaat  İsviçre ,Almanya ,ABD ve  Austurya örnekleri  vardır. Küçük devletlerin iç işlerinde serbest dış ilişkilerinde birlikte olmasıdır.
Burada  BÜNDNİS denilen  anlaşma ile , devletlerin birliktelikleri olup, ayrılmaları mümkün değildir. Bu ayrışmayı asker önlemekle mükelleftir. Her ülke parçası bir devlet  halindedir. İsviçre’de 26 ORTA VE 3000 CİVARINDA  küçük devletçik vardır.
Staatenbund (Devletler birliği) Bağımsız devletler , birlikte bazı temel nedenlerle  anlaşma imzalarlar. Askeri ekonomik birliklerdir   UNO,   NATO,   OPEC vb.
Vatandaşlık hak ve görevlerinin başında Temel Haklar ve Özgürlük gelir. Özgür ve bağımsız olamayan insanların hiç bir hakkı yok demektir.
Bu nedenle temel haklar bakımından

Yaşam hakkı
Düşünce açıklama ve toplantı hakkı (Gösteri ve Miting v.s)
Istediği kişi ile evlenme (yaşama ) hakkı
Tarafsız (Yargı) Mahkeme
Diskriminirungsverbot (Dışlanma ve ayrımcılık YASAĞI)
İnanç ve ibadet hakkı
Kişilik hak ve özgürlükleri
Sosyal Haklar
Eğitim hakkı
Grev hakkı
Sosyal sigorta
Dernek ve Vakıf hakkı
Politik haklar
Vatandaşlık hakkı
Seçme ve seçilme hakkı
Serbest ikamet etme hakkı
Rica etme (Petition)
Bu hakların tümü iç içe geçmiştir ve birbirinden ayırt edilemez. Yani, temel insan hakları- Politik haklar- Sosyal temel haklar .
Zaten İnsan hakları genel olarak devletler üstü temel haktır. Tüm insanlar, doğuştan kazanmalıdır. Temel insan hakları,  ilk defa İngiltere’de 1628 yazılı olarak kaleme alınmıştır.
Katolog halinde ise , Amerikan Anayasası’na 1789 girmiştir.
İnsan hakları ile Avrupa İnsan Hakları Konvensiyonu’ nu çoğu zaman insanlarımız karıştırmaktadır.

Peki nedir Vatandaşlık Görevleri ? ( Mükellefiyetler)
Anayasada bilirtilmiş olup
Vergi ödeme (Art 128, 130)
Eğitim hakkı ( Mecburi eğitim) (Art. 62)
Sivilsavuma (Art. 61)
Sigortalılık( Art. 111-114, 117)
Askerlik ve Sivil yedek askerlik ( Sadece erkekler Art. 55)
Sivil savunma (sadece erkekler Art. 61)
Bunun yanında politik haklar olarak
Vatandaşlık hakkı Adaptasyon- Vatandaş yapılma – ya da doğuştan kazanılır.
18 yaşını dolduran her isviçreli seçme ve seçilme hakkına sahiptir.(Akıl hastaları hariç)
İnisiyativ hakkı
Referandum hakkı
Petition (Rica etme : Her insan İsviçre’de bu hakka sahiptir vatandaş olması şartı yoktur.)

VATANDAŞLIK
Vatandaşlığın edinimi daha evvelki yazılarımda belirtilmişti .Kısaca hatırlarsak;
Doğuştan elde edilir yani soydan , bir aile tarafından evlatlık edinilmek yolu ile, ya da Vatandaşlık edinilme hakkındaki anayasal düzenlemelerle belirlenmiştir.
İsviçre genelinde ulusal anayasanın yanında, her kantonun ve her beldenin kendine özgün anayasası olup, ulusal anayasaya uyumlu olmak koşulu ile, kendi yasaları ile belirlenmiştir. Kanton Basel- Stadt bu konuda İsviçre’nin en yumuşak ve diğerlerine kıyasla en ileri aşamada olanıdır.
Vatandaşlık işlemleri ile, Ulusal düzeyde İMES, Kantonda kantonalerechtdienst ve Bürgergemeinde ilgilenmektedir. (her Kantonun ve Gemindenin ayrıdır.)

Aranılan şartların başında
12 yıl kesintisiz İsviçrede ikamet etmek
05 yıl Kanton Basel’de ve
03 yıl Gemeinde de ikamet ediyor olmak gerekir.
Bu durum Kantonda 3 yıl ve Gemeinde de 1 yıl olarak 23 yaşını doldurup İsviçre de okula gidenlere uygulanmaktadır.

Başvuruda ilk göze çarpanlar
Sabıka kaydı ve güvenilir olma
Demokrasiyi, İsviçre anayasasını ve kanunlarını benimsemek ve yaşam bulması için çaba sarf etmek. Lokal dil Almancayı bilmek
Ekonomik , özel giderlerini ve vergisini ödeyebilme durumunda olma (İcra olmamalı)
Eşler birlikte, ya da ayrı ayrı başvuru yapabilirler.
Reşit olmayan çocuklar kural olarak aile ile birlikte sayılır.
Tüm işlemler için yapılan giderleri sıralarsak ;
Kanton: 25 Yaşına kadar gençler için sfr     710.00
25 Yaş üstü tek kişi            sfr  1.070.00
evli çocuksuzlar                 sfr  1.280.00
Komün ücreti                     sfr.    500.00.- ile sfr 800.00
Bu şartları yerine getirenlerin  dosyasındaki eksiklerin tamamlanması, işlemlerin sürmesi 2 yıla yakın bir zaman almaktadır.

Başvuruda bulunması gerekli olan evraklar
Medeni halini gösterir belge (Doğum-evlilik-Boşanma-Ölüm)
İkametgah belgesi
İcradan temiz belgesi
Savcılıktan sabıka kaydı
Vergi borcunu gösterir belge
Kimlik belgesi
Aile onayı (Çocuklar için)
Başvuru belgesi
Pasaportun kopyesi

Hafifletilmiş Vatandaşlık (kolaylaştırılmış vatandaşlık)
Yabancılarla evli ve isviçrede ikamet edenler,
5 yıl isviçrede ikamet etmişse
bir yıldan beri bu gemeindede ikamet etmişse
3 yıldan beri İsviçrelilerle ve isviçre geleneklerine göre yaşıyorsa
İsviçre yasalarına ve geleneklerine uyumluysa
Kolaylaştırılmış vatandaşlık haklarından yararlanır.
Hafifletimiş vatandaşlık işlemlerinden, adelet ve emniyet bakanlığı sorumludur
Kolaylaştırılmış vatandaşlık işlemleri için, ulusal devlet dairelerince  330.00 sfr. alınır





Heidi’nin ayakları neden çıplaktı?
/ Sevim AKYÜREK

Soykırım kavşağında küçük bir şehir: Eğin 
/ Ergün ÖZALP

1848 Şubat Devrimi’nin tarihsel önemi 
/ arkadaş

İsviçreli işçilere veda mektubu 
/ LENİN

Ermeni soykırımı ve demokrasi 
/ Aydın ÇUBUKÇU

İşçi Partisinin din karşısındaki tutumu
 / LENİN

Almanca birinci baskıya önsöz 
/ Karl MARX

Almanca ikinci baskıya önsöz 
/ Karl MARX

Devrimin kızıl  gülü 
/ Nuray SANCAR

10 maddede marksizm neden hala güncel? 
/ Arif KOŞAR

Evlilik sonrası aile birleşimi 
/ Ursula METZGER

Otomatik bilgi değişimi göçmen emekçiyi eziyor
/ arkadaş

Tarihi  bu kör talihi nasıl çevireceğiz? 
/ Müslime KARABATAK 

Komunikasyon 
/ Mehmet TURAN 

Vatandaş olmak için ne yapmalıyız? 
/ Mehmet TURAN 

Ekim Devrimi’nin uluslararası önemi üzerine 
/ J. STALİN

Çok okunanlar

Sovyet devriminin önderi Vladimir İlyiç Ulyanov Lenin kimdir?

EMEP: Bolivya’da ABD destekli darbeyi kınıyoruz

İzmir’de Evrensel’in 25.yılı etkinliği

Basel’de edebiyat günleri